Cuộc Chiến Khai Thác Lithium: Thách Thức và Cơ Hội

Cuộc Hành Trình Khai Thác Tài Nguyên Quý Giá

Bernard Rowe, một nhà địa chất và CEO của công ty khai thác mỏ Ioneer tại Úc, đã không giấu nổi sự phấn khích khi nói về Rhyolite Ridge. Đây là một mỏ có trữ lượng đáng kinh ngạc, không nơi nào trên thế giới có thể sánh bằng.

Rowe, 56 tuổi, đã đến Nevada với mục tiêu tìm kiếm vàng và đồng, nhưng lại bị cuốn hút bởi Rhyolite Ridge, một mỏm đá núi lửa nằm ở phía tây nam của bang. Ông đã thu thập các mẫu quặng và phát hiện ra rằng chúng chứa hàm lượng lithium và boron cao. Ngay lập tức, ông liên lạc với James Calaway, một người bạn ở Texas, người đã phát triển một trong những mỏ lithium lớn nhất thế giới tại Argentina.

Sau khi tiến hành thẩm định kỹ lưỡng, vào năm 2017, họ đã giành được quyền khai thác khoáng sản ở hạt Esmeralda, Nevada, với mục tiêu sản xuất hơn 100.000 tấn lithium mỗi năm. Số lượng này đủ để sản xuất pin cho hàng tỷ chiếc iPhone và hàng triệu xe điện. Giờ đây, họ chỉ cần bắt đầu khai thác.

Thách Thức Từ Thiên Nhiên

Rhyolite Ridge nằm trên đất liên bang, cần có giấy phép từ Cục Quản lý đất đai thuộc Bộ Nội vụ Mỹ. Tuy nhiên, với sự thống trị của Trung Quốc trong ngành lithium, Calaway tin rằng dự án của họ sẽ nhận được sự ủng hộ chính trị. Hiện tại, Mỹ chỉ sản xuất 7.000 tấn mỗi năm.

Một trở ngại lớn là loài hoa dại sa mạc cao 15,24 cm với những bông hoa màu vàng, gọi là bông kiều mạch Tiehm (Eriogonum tiehmii). Loài cây này đặc hữu của khu vực rộng 364,2 héc ta, nơi Ioneer dự định khai thác. Công ty đã hợp tác với các nhà thực vật học để đưa ra kế hoạch di dời hàng ngàn cây hoa này đến một địa điểm tương tự gần đó.

“Phân tích của chúng tôi cho thấy rằng việc này sẽ có hiệu quả,” Calaway nói. Tuy nhiên, sau khi 40% số cây này chết bí ẩn vào mùa hè năm 2020, các nhà môi trường đã kiến nghị đưa loài này vào danh sách có nguy cơ tuyệt chủng.

Nỗ Lực Bảo Tồn và Khai Thác

Không nản lòng, Ioneer đã đệ trình kế hoạch khai thác sửa đổi vào đầu năm 2022. Nhiều tháng sau, cây kiều mạch Tiehm được xác định là loài có nguy cơ tuyệt chủng. Điều này đặt ra một thách thức lớn cho các nhà hoạch định chính sách: Làm thế nào để cân bằng giữa bảo tồn môi trường và khai thác tài nguyên?

Calaway cho rằng cần thay đổi cách nhìn nhận về loài cây này. Ông nói: “Chúng tôi quyết định sẽ chịu trách nhiệm chăm sóc chúng. Một khi chúng tôi nghĩ được như thế, mọi thứ đã thay đổi.”

Ioneer đã thiết kế lại các mỏ đào với chính sách "không chạm" nghiêm ngặt, tạo vùng đệm rộng hàng trăm mét xung quanh để bảo vệ cây kiều mạch Tiehm. Họ cũng đã chuyển một số hoạt động khai thác sang vị trí cách đó khoảng 800m và đầu tư vào dự án sinh học đầy tham vọng.

Kế Hoạch Tương Lai

Bên ngoài thành phố Carson, Nevada, Ioneer thuê các nhà thực vật học vận hành nhà kính rộng khoảng 150m2 để trồng kiều mạch, thu thập hạt giống và phát hiện rằng cây có thể phát triển tốt trong đất vườn giàu kiềm. Nguyên nhân khiến cây chết vào năm 2020 là do những con sóc khát nước đã đào rễ cây để lấy hơi ẩm.

Ioneer dự định gieo hạt loài cây này ở những vùng đất tương tự gần đó và đã gửi hàng ngàn hạt giống vào chương trình lưu trữ giống cây hiếm tại Đại học Portland State ở Oregon. Calaway nói: “Cơ hội sống sót tốt nhất của loài thực vật này phụ thuộc vào công việc của chúng tôi.”

Thị Trường và Cơ Hội

Một số bên chỉ trích vẫn không đồng ý. Benjamin Grady, chủ tịch Hiệp hội Eriogonum, lo ngại rằng việc phê duyệt mỏ sẽ là bản án tử đối với cây kiều mạch Tiehm.

Không giống như các mỏ lithium ở Argentina, Rhyolite Ridge là mỏ đá cứng, Ioneer dự định cho nổ, nghiền thành bột và sàng lọc hàng triệu tấn vật liệu. Quá trình này tốn kém, nhưng sự xuất hiện của các hợp chất boron khiến việc này trở nên kinh tế hơn.

Thomas Chandler, chuyên gia phân tích lithium, cho biết bán axit boric sẽ giúp Ioneer giảm chi phí hiệu quả, từ 9.000 USD/tấn lithium cô đặc xuống còn 2.500 USD – mức lãi khổng lồ so với giá thị trường hiện tại.

Kết Luận

Ioneer hy vọng sẽ bắt đầu sản xuất lithium vào cuối năm 2026 nếu được phê duyệt. Những người mua, bao gồm cả Ford và Toyota, đã xếp hàng dài. Rowe cho biết: “Tôi ước gì chúng tôi bắt đầu sớm hơn.”

Rủi ro trong ngành khai thác mỏ liên quan đến ba yếu tố chính: nhà đất, sản xuất và giá cả. Các công ty khai thác nhỏ hơn thường phải đối mặt với rủi ro ở cả ba yếu tố trên, nhưng với trữ lượng dồi dào và năng lực tinh chế, những doanh nghiệp lớn hơn thường chỉ phải lo lắng về giá cả.

Giá lithium hiện tại khá cao do nguồn cung hạn chế và nhu cầu thiết yếu của kim loại này. Với các mỏ và nhà máy lọc dầu ở Úc, Chile và Mỹ, Albemarle Corp. là một trong những nhà sản xuất lithium lớn nhất thế giới, kiếm được 3,3 tỷ đô la Mỹ trên doanh thu 9,9 tỷ đô la Mỹ trong 12 tháng qua.

Cuộc chiến khai thác lithium không chỉ là câu chuyện về kinh tế mà còn là bài toán về bảo tồn và phát triển bền vững. Những quyết định hôm nay sẽ định hình tương lai của ngành công nghiệp này.

---

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Tại sao Rhyolite Ridge quan trọng cho sản xuất iPhone?

Rhyolite Ridge có trữ lượng lithium lớn, cần thiết cho sản xuất pin iPhone và ô tô điện. Khai thác ở đây giúp giảm phụ thuộc vào nguồn cung từ Trung Quốc.

Làm thế nào Ioneer bảo vệ loài hoa kiều mạch Tiehm?

Ioneer đã thiết kế lại mỏ với vùng đệm bảo vệ và chuyển một số hoạt động khai thác để tránh ảnh hưởng đến loài hoa kiều mạch Tiehm.

Tại sao việc khai thác lithium ở Mỹ lại quan trọng?

Khai thác lithium ở Mỹ giúp giảm phụ thuộc vào Trung Quốc, tăng cường an ninh năng lượng và hỗ trợ sản xuất công nghệ cao như pin cho iPhone và xe điện.

Ioneer đã làm gì để giảm chi phí khai thác lithium?

Ioneer dự định bán axit boric, một sản phẩm phụ, để giảm chi phí khai thác lithium từ 9.000 USD xuống còn 2.500 USD mỗi tấn.

Khi nào Rhyolite Ridge dự kiến bắt đầu sản xuất lithium?

Nếu được phê duyệt, Ioneer hy vọng bắt đầu sản xuất lithium vào cuối năm 2026, với các khách hàng như Ford và Toyota đã sẵn sàng.