Ngành F&B Việt Nam: Thách Thức và Cơ Hội Trong Khủng Hoảng

Chuyên gia Ngô Công Trường, Chủ tịch John&Partners, chia sẻ rằng những doanh nghiệp F&B vượt qua giai đoạn khó khăn này có thể sẽ trở thành người dẫn đầu thị trường.

Trước tình hình các hoạt động kinh doanh không thiết yếu bị tạm dừng tại Hà Nội và TP.HCM, ông đánh giá thế nào về tình hình hiện tại của ngành F&B?

Nhiều người nghĩ rằng ngành F&B chỉ bắt đầu gặp khó khăn khi Covid-19 bùng phát, nhưng thực tế, tác động đã xuất hiện từ khi Nghị định 100 được ban hành. Việc cấm lái xe sau khi uống rượu bia đã làm giảm nhu cầu tiêu thụ đồ uống có cồn, ảnh hưởng không nhỏ đến ngành này. Theo thống kê, có đến 30% doanh nghiệp F&B chịu tác động từ Nghị định này.

Ban đầu, dịch bệnh chưa ảnh hưởng quá nhiều vì người dân vẫn đi lại. Nhưng khi dịch bệnh lên cao và các biện pháp hạn chế được áp dụng, ngành F&B mới thực sự gặp khó khăn lớn. Đây là nhận định chung của tôi về tình hình thị trường hiện nay.

Trong bối cảnh các nhà hàng phải đóng cửa, mỗi ngày nghỉ là một gánh nặng chi phí cố định cho doanh nghiệp. Làm sao để giải quyết bài toán này?

Doanh nghiệp F&B hiện nay chắc chắn phải giảm chi phí. Doanh thu không dễ tăng, thậm chí duy trì ở mức 70% đã là tốt. Chi phí lớn nhất là mặt bằng, cần rà soát lại chuỗi nhà hàng, địa điểm nào không hiệu quả thì nên ngưng hợp đồng.

Nhiều doanh nghiệp đã liên hệ với chủ mặt bằng để thương lượng giảm giá thuê. Một số chủ nhà đã giảm giá thuê từ 15-20%, thậm chí có nơi giảm đến 50% trong ba tháng liên tiếp. Đây là lúc cần hỗ trợ nhau để cùng vượt qua khó khăn.

Nếu không thể giảm chi phí mặt bằng, cần chuyển đổi mô hình kinh doanh từ offline sang online. Dù lệnh cấm tụ tập, nhu cầu ăn uống vẫn còn. Mô hình "cloud-kitchen" có thể là giải pháp, giúp giảm chi phí cố định nhờ doanh thu từ dịch vụ giao hàng.

Về chi phí biến đổi như nguyên vật liệu và nhân công, doanh nghiệp cần xem xét chuyển đổi mô hình kinh doanh. Nếu có thể chuyển đổi lên online, việc kiểm soát sẽ dễ dàng hơn nhờ đơn hàng từ khách hàng.

Thương lượng với nhà cung cấp cũng là một giải pháp. Khi mọi thứ ổn định, tôi thường khuyên doanh nghiệp đối xử tốt với nhà cung cấp, vì họ là đối tác quan trọng. Khi khó khăn, nhà cung cấp sẽ sẵn sàng hỗ trợ nếu mối quan hệ tốt.

Chi phí nhân công là một trong những chi phí phức tạp nhất. Nhân viên là tài sản của công ty, nếu cắt giảm sẽ khó khăn khi cần họ quay lại. Cần tối ưu hóa nhân lực, giữ lại nhân viên chủ chốt, đặc biệt là nhân viên bếp, và thương lượng với họ về thời gian làm việc.

Quan hệ giữa doanh nghiệp với nhà cung cấp, chủ nhà và các đối tác khác có thể coi là mối quan hệ cộng sinh. Nếu chủ nhà gây khó khăn, doanh nghiệp có thể phá sản, và chủ nhà cũng không có người thuê. Hỗ trợ nhau trong giai đoạn này sẽ giúp cả hai bên cùng vượt qua khó khăn.

Để tối ưu việc chuyển đổi sang kinh doanh online, doanh nghiệp cần biết về "cloud-kitchen" và hợp tác với các nền tảng giao hàng như Grab, GoViet hay Now. Tiếp thị và trải nghiệm khách hàng cũng rất quan trọng, cần cải thiện để thu hút khách hàng.

Đầu tư vào quảng cáo trong thời điểm này có thể giúp doanh nghiệp được biết đến nhiều hơn, thuận tiện cho việc chuyển đổi các khâu kinh doanh. Đây cũng là cơ hội để tận dụng dữ liệu khách hàng và áp dụng công nghệ 4.0.

Mô hình kinh doanh theo hình thức đăng ký (subscription) cũng là một giải pháp, giúp giải quyết vấn đề dòng tiền cho doanh nghiệp F&B. Dịch hay không dịch, nhu cầu ăn uống vẫn tồn tại, và mô hình này phù hợp với xu hướng ăn uống lành mạnh.

Một số doanh nghiệp đã "bắt trend" để kinh doanh sản phẩm như burger hình virus SARS-CoV-2 hay bánh mì thanh long. Đây là giải pháp thông minh và nhanh nhạy, cần được phát huy trong thời điểm khó khăn này.

Những doanh nghiệp vượt qua giai đoạn này có thể dẫn đầu thị trường. Sau dịch, các doanh nghiệp F&B sẽ hoàn tất việc chuyển đổi số, tối ưu hóa cấu trúc vận hành và tiết giảm chi phí.

Thị trường có thể tăng trưởng trở lại theo hình chữ U, thay vì chữ V như dự báo trước đây. Ngành F&B vẫn sống được thông qua các hình thức khác nhau, và doanh nghiệp nào linh hoạt, chuyển đổi nhanh sẽ tồn tại và phát triển.

Nếu không kiểm soát được dịch trong 2 tuần tới, tình hình sẽ xấu đi nhanh chóng. Tuy nhiên, tôi tin rằng Việt Nam đang làm rất tốt và có thể vượt qua khó khăn này.

Chuyển đổi online là hình thức dịch chuyển toàn bộ công đoạn từ quản lý đến vận hành lên "đám mây", giúp doanh nghiệp truy cập và xử lý từ bất cứ đâu, bất kể thời gian nào.

Hệ sinh thái BizFly của VCCORP cung cấp các giải pháp giúp doanh nghiệp chuyển đổi online ngay lập tức mà không tốn quá nhiều chi phí hay thời gian đào tạo nhân sự.