Vì sao một số nhà hàng từ chối nhận tiền tip?

Tiền tip, hay còn gọi là tiền boa, đã trở thành một phần không thể thiếu trong văn hóa dịch vụ ở nhiều quốc gia. Tuy nhiên, cách thức và thái độ đối với việc này lại có sự khác biệt lớn. Ở Mỹ và một số nước Trung Đông, tiền tip là nguồn thu nhập quan trọng cho nhân viên phục vụ. Ngược lại, tại Nhật Bản hay Italy, việc đưa tiền tip có thể bị coi là không lịch sự.

Vì những bất cập mà tiền tip mang lại, nhiều nhà hàng tại Mỹ đã quyết định không nhận tiền tip và thay vào đó áp dụng phí dịch vụ.

Thu nhập không đồng đều giữa các nhân viên

Khách hàng thường chỉ tip cho nhân viên phục vụ hoặc bartender, trong khi những người làm việc phía sau như đầu bếp, nhân viên vệ sinh lại không được chú ý. Điều này dẫn đến sự bất công trong thu nhập giữa các nhân viên.

Ở Mỹ, nhân viên nhận tip thường có mức lương cơ bản rất thấp, và thu nhập chủ yếu của họ phụ thuộc vào tiền tip. Tuy nhiên, vì tiền tip không ổn định, nhiều nhân viên gặp khó khăn về tài chính. Theo một nghiên cứu năm 2014, tỷ lệ nghèo đói trong nhóm nhân viên nhận tip là 13%, cao gấp đôi so với những người không nhận tip.

Rủi ro bị quấy rối tình dục và mất tiền tip

Nhân viên nhận tip thường là đối tượng dễ bị quấy rối tình dục trong nhà hàng. Họ thường không dám phản kháng vì sợ mất đi khoản tiền tip ít ỏi.

Theo thống kê, ngành nhà hàng là nơi có tỷ lệ quấy rối tình dục cao nhất. Một khảo sát cho thấy 78% nhân viên nữ nhận tip đã từng bị khách hàng quấy rối tình dục, từ những lời nói khiếm nhã đến hành động táo bạo như hôn hoặc sờ soạng.

Phân biệt đối xử trong môi trường làm việc

Việc trả tiền tip tạo ra sự phân biệt đối xử dựa trên ngoại hình, tuổi tác, giới tính,... giữa các nhân viên. Nghiên cứu của Michael Lynn chỉ ra rằng, nữ nhân viên dưới 30 tuổi và có ngoại hình hấp dẫn thường nhận được nhiều tip hơn.

Không chỉ vậy, nhân viên thường phục vụ khách hàng nam tốt hơn vì họ thường tip hào phóng hơn so với khách hàng nữ, người lớn tuổi hoặc trẻ em.

Tiền tip không phản ánh chất lượng dịch vụ

Nhiều người nghĩ rằng tiền tip là thước đo cho chất lượng dịch vụ, nhưng thực tế không phải lúc nào cũng vậy. Michael Lynn đã chứng minh rằng khách hàng thường trả tiền tip theo cảm tính.

Khảo sát cho thấy, dù dịch vụ có tốt đến đâu, vẫn có những khách hàng trả ít hoặc không tip.

Áp lực lên khách hàng về số tiền tip

Thông thường, tiền tip chiếm từ 10% đến 20% tổng hóa đơn, tùy thuộc vào khả năng tài chính và mức độ hài lòng của khách hàng. Tuy nhiên, việc quyết định số tiền tip bao nhiêu là đủ luôn khiến khách hàng đau đầu.

Nhà kinh tế học đã bày tỏ sự không thoải mái khi phải tính toán số tiền tip phải trả. Ông thường tự mang hành lý tại khách sạn, sân bay để tránh phải đối mặt với tình huống liên quan đến tiền tip.

Có nên thay thế tiền tip bằng phí dịch vụ?

Nhận ra những bất cập từ tiền tip, nhiều nhà hàng đã cấm nhận tiền tip và thay vào đó áp dụng phí dịch vụ từ 10% đến 20%.

Phí dịch vụ mang lại nhiều lợi ích hơn so với tiền tip:

• Nếu khách hàng không hài lòng với dịch vụ, họ có thể khiếu nại và không phải trả phí dịch vụ, giúp nhà hàng cải thiện chất lượng.
• Thay vì chỉ một nhân viên nhận được, số tiền này sẽ được chia đều cho tất cả nhân viên, đảm bảo công bằng trong thu nhập.
• Phí dịch vụ giúp nhà hàng có nguồn thu ổn định, từ đó có thể đảm bảo các chế độ bảo hiểm, lương thất nghiệp cho nhân viên.
• Việc loại bỏ văn hóa tiền tip giúp mọi người đối xử công bằng hơn, giữa nhân viên với nhau và giữa nhân viên với khách hàng.

Nhận ra tác động tiêu cực của tiền tip, nhiều nhà hàng đã chủ động cấm nhân viên nhận tiền tip và chuyển sang thu phí dịch vụ từ 10% - 20%. | Nguồn: Unsplash.

Tuy nhiên, mô hình không nhận tip gặp khó khăn khi không thu hút được những nhân viên mong muốn nhận tiền tip. Chủ nhà hàng cũng phải trả thêm chi phí so với nhà hàng thông thường.

Tại Việt Nam, một số nhà hàng đã thêm phí dịch vụ vào hóa đơn, nhưng nhiều khách hàng vẫn tip riêng cho nhân viên dù biết điều đó.

Nếu không áp dụng phí dịch vụ, các nhà hàng thường sử dụng hình thức tip jar, nơi khách hàng có thể công khai gửi tiền tip nếu muốn.