Nguy cơ ngộ độc từ thực phẩm tự làm: Hiểu rõ để phòng tránh

Thực phẩm tự làm không chất bảo quản có thể gây ngộ độc nghiêm trọng, đặc biệt là do vi khuẩn Botulinum. Vậy làm thế nào để bảo vệ sức khỏe khi sử dụng những sản phẩm này?

Vi khuẩn Botulinum: Kẻ thù vô hình trong thực phẩm

Vi khuẩn Botulinum là một trong những chất độc sinh học nguy hiểm nhất mà con người từng biết đến. Trong quá khứ, độc tố này từng được nghiên cứu để sử dụng trong chiến tranh, nhưng may mắn là không thành công.

Tháng 9/2020, TP. HCM ghi nhận 10 ca ngộ độc Botulinum do ăn pate chay. Điều này đã khiến Sở Y tế khuyến cáo người dân ngừng sử dụng sản phẩm này.

Tháng 3/2021, tại Bình Dương, 6 người đã phải nhập viện cấp cứu sau khi ăn bún riêu chay tự nấu. Trong số đó, chỉ có 2 người được điều trị bằng thuốc giải độc tố cuối cùng còn lại ở Việt Nam.

Triệu chứng ngộ độc Botulinum

Người bị ngộ độc Botulinum thường có các triệu chứng như mệt mỏi, suy nhược, chóng mặt, mờ mắt, khô miệng, khó nuốt và khó nói. Các triệu chứng này có thể xuất hiện sau 12-36 giờ và kéo dài khoảng 1 tuần.

Ngộ độc nặng có thể gây tê liệt cơ, ảnh hưởng đến hệ hô hấp và gây nguy hiểm tính mạng. Ngay cả khi hồi phục, người bệnh vẫn có thể gặp khó khăn trong việc thở và cần điều trị lâu dài.

Botulinum hoạt động như thế nào?

Vi khuẩn Botulinum tồn tại ở khắp nơi dưới dạng bào tử vô hại. Tuy nhiên, khi gặp điều kiện thích hợp, nó sẽ phát triển và tiết ra độc tố gây chết người.

Botulinum là vi khuẩn kỵ khí, nghĩa là nó không thể tồn tại khi có oxy. Nhưng khi được bảo quản trong môi trường yếm khí, như trong thực phẩm đóng hộp không đúng cách, nó có thể phát triển mạnh mẽ.

Giải pháp phòng tránh ngộ độc Botulinum

Chế biến thực phẩm an toàn

Để tiêu diệt vi khuẩn Botulinum, thực phẩm cần được nấu sôi đủ lâu: 30 phút ở 80 độ C hoặc 10 phút ở 100 độ C. Khi ăn ngoài, nên chọn các món nóng hổi, được nấu tại chỗ.

Bảo quản thực phẩm đúng cách

Tủ lạnh không phải là nơi an toàn tuyệt đối cho thực phẩm. Việc bảo quản thực phẩm trong môi trường yếm khí có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển. Hãy tránh trữ thực phẩm quá lâu và kiểm tra kỹ trước khi sử dụng.

Cẩn trọng với thực phẩm tự làm

Thực phẩm tự làm có thể ngon và tiện lợi, nhưng cũng dễ bị nhiễm khuẩn nếu không được bảo quản đúng cách. Hãy ăn ngay sau khi chế biến hoặc đun nóng lại trước khi sử dụng.

Giá trị của thuốc giải độc Botulinum

Tháng 9/2020, Việt Nam đã nhập khẩu 2 lọ thuốc giải độc từ Thái Lan và nhận hỗ trợ 10 lọ từ WHO. Tuy nhiên, hiện nay tất cả đã được sử dụng hết.

Trong khi chờ thuốc đặc trị, các bệnh viện đã sử dụng phương pháp thay huyết tương để cứu chữa bệnh nhân, nhưng chi phí rất cao, mỗi lần thay huyết tương không dưới 10 triệu đồng.

Ứng dụng khác của Botulinum

Botulinum không chỉ gây ngộ độc mà còn được sử dụng trong y học và thẩm mỹ. Botulinum type A, hay còn gọi là Botox, được dùng để điều trị các bệnh về cơ và làm đẹp.

FDA đã chấp nhận sử dụng Botox để làm đẹp từ năm 2002, giúp làm mờ nếp nhăn và trẻ hóa làn da. Tuy nhiên, cần sử dụng đúng liều lượng để đảm bảo an toàn.