Làn Sóng Cà Phê Take Away: Khi Các Ông Lớn Cũng Xuống Phố

Mô hình cà phê take away đã xuất hiện từ lâu với nhiều ưu điểm nổi bật như linh hoạt, tiết kiệm chi phí vận hành và vốn đầu tư ban đầu thấp. Đây là cơ hội hấp dẫn cho những ai muốn khởi nghiệp trong lĩnh vực kinh doanh cà phê. Đặc biệt, trong thời kỳ đại dịch, mô hình này càng trở nên phổ biến hơn khi ngay cả những thương hiệu lớn cũng phải tạm thời đóng cửa hàng và không ngần ngại tham gia vào thị trường bán rong.

1. Sự bùng nổ của mô hình kinh doanh cà phê take away

1.1. Cà phê take away là gì?

Trong tiếng Anh, “take away” có nghĩa là mang đi, thường được sử dụng trong ngành F&B, đặc biệt là kinh doanh cà phê. Mô hình này đơn giản là khách hàng mua cà phê mang đi, ít khi ngồi lại quán. Khách hàng chỉ cần dừng lại, đặt hàng, thanh toán và chờ lấy đồ uống sau khi pha chế xong. Do đó, các quán cà phê take away thường không đầu tư nhiều vào nội thất, chỉ có vài ghế nhỏ cho khách ngồi chờ.

Với nhịp sống hiện đại, mô hình cà phê take away rất phù hợp bởi sự nhanh gọn và tiện lợi. Khách hàng có thể mua cà phê ngay cả khi ngồi trên xe mà không cần vào quán, tiết kiệm thời gian. Hơn nữa, mô hình này thường tích hợp mọi hoạt động trong một không gian mở, cho phép khách hàng vừa quan sát quá trình pha chế, vừa ngửi thấy mùi cà phê thơm nồng, kích thích năng lượng tích cực. Do đó, mô hình này được nhiều người ưa chuộng, đặc biệt là học sinh, sinh viên và dân văn phòng.

Về phía người kinh doanh, cà phê take away là cơ hội lớn cho những ai muốn khởi nghiệp nhưng không có nhiều vốn. Lợi thế lớn nhất là khả năng tối ưu chi phí vận hành như thuê mặt bằng, thiết kế xây dựng, cơ sở vật chất, điện nước,... Mô hình này cũng không đòi hỏi nhiều nhân lực, chỉ cần một người hoặc tối đa 2-3 người vào lúc đông khách là có thể vận hành trôi chảy. Nhờ đó, doanh thu và lợi nhuận được tối ưu hóa.

1.2. Cà phê take away trở thành xu hướng mới

Mô hình cà phê take away có nguồn gốc từ Ý, sau đó lan rộng ra toàn cầu và du nhập vào Việt Nam từ khoảng năm 2004. Ban đầu, mô hình này chỉ có xe đẩy hoặc quầy bán nhỏ, không có bàn ghế xung quanh. Khi vào Việt Nam, mô hình này đã được điều chỉnh để phù hợp hơn với văn hóa thưởng thức cà phê của người Việt.

Các địa điểm kinh doanh cà phê take away ở Việt Nam thường có thêm vài bàn ghế nhỏ để khách hàng có thể ngồi chờ hoặc thưởng thức cà phê vào buổi sáng. Hình ảnh này khá giống với mô hình cà phê cóc đã quen thuộc tại Việt Nam, nhưng vẫn mang phong cách hiện đại để thu hút khách hàng. Ngoài ra, giá cả của cà phê take away cũng được điều chỉnh để phù hợp với nhiều phân khúc khách hàng khác nhau.

Ngày nay, xe đẩy bán cà phê take away không còn xa lạ với người Việt, dễ dàng bắt gặp trên các con đường, đặc biệt gần trường học hoặc văn phòng. Không chỉ có các xe đẩy nhỏ lẻ của cá nhân, mà ngay cả những thương hiệu lớn cũng tham gia vào “cuộc chiến vỉa hè” này để tiếp cận khách hàng.

2. Các thương hiệu cà phê lớn cũng tham gia thị trường

Năm 2020, trên đường phố Hà Nội xuất hiện những chiếc xe bán cà phê take away của Highlands Coffee với màu đỏ đặc trưng. Menu trên xe này tinh gọn hơn so với trong cửa hàng nhưng vẫn có các món đặc trưng của thương hiệu. Đặc biệt, giá đồ uống trên xe rẻ hơn nhiều so với trong quán mà chất lượng gần như tương đương.

Trên xe take away của Highlands Coffee, khách hàng có thể mua các món như cà phê phin truyền thống, Phidi hay Trà sen vàng với giá thấp hơn từ 10.000 – 16.000 đồng so với giá thông thường. Điều này giúp Highlands Coffee mở rộng phạm vi phủ sóng và tiếp cận nhiều khách hàng hơn, kể cả những người có thu nhập chưa cao.

Tương tự, xe đẩy của Trung Nguyên Legend trước chuỗi E-Coffee cũng có giá chỉ hơn nửa so với việc ngồi lại trong quán. Những chiếc xe này ra đời năm 2020 như một giải pháp cộng lực cho các cửa hàng và tối đa hóa lợi ích kinh doanh. Trung Nguyên Legend cho biết, cùng với cửa hàng E-Coffee, xe đẩy take away sẽ thu hút những người yêu cà phê.

King Coffee của bà Lê Hoàng Diệp Thảo cũng ra mắt mô hình nhượng quyền WEHome Café, hợp tác với FPT Shop để mở thêm điểm bán mới dưới dạng quầy WEHome Café. Đây là chiến lược hợp lý giúp WEHome Café có chỗ bán cố định, nâng cao vị thế thương hiệu.

Không chỉ dừng lại ở xe đẩy, mô hình cà phê take away còn được nâng cấp thành kiosk chuyên nghiệp hơn, không thua kém cửa hàng hoàn chỉnh nhưng vẫn tiết kiệm chi phí. Ví dụ, kiosk take away của The Coffee House ra đời trong đại dịch để tái cấu trúc và đa dạng hóa mô hình kinh doanh. Kiosk take away của Phúc Long cũng từng được tích hợp cùng siêu thị mini WinMart+ để đa dạng hệ sinh thái cho tập đoàn Masan.

Cuối cùng, không thể không nhắc đến Ông Bầu Coffee và Guta Cafe, hai cái tên nổi bật trong mô hình cà phê take away. Hai thương hiệu này xuất hiện trên nhiều con phố, thậm chí là cạnh nhau, tạo nên hình ảnh quen thuộc với người tiêu dùng.

3. Thách thức nào khiến các thương hiệu lớn không thể phát triển mạnh mô hình này?

Mặc dù mô hình cà phê take away của các thương hiệu lớn có nhiều lợi thế như thiết kế bắt mắt, nhận diện thương hiệu tốt, công thức pha chế chuẩn hóa, menu thức uống đặc trưng và nguồn nguyên liệu rõ ràng, nhưng vẫn gặp nhiều thách thức.

Hiện nay, rất ít thương hiệu còn duy trì mô hình xe đẩy bán cà phê take away. Chỉ còn lại Ông Bầu Coffee và Guta Coffee nổi bật nhất, cùng với kiosk take away của Phúc Long do được tích hợp với Winmart+. Các thương hiệu tiên phong như Highlands Coffee, Trung Nguyên Legend hay King Coffee đã tạm dừng mô hình này.

Nguyên nhân có thể đến từ thách thức về chất lượng sản phẩm. Xe đẩy cà phê take away thường đặt ngoài trời, gặp nhiều hạn chế về cơ sở hạ tầng, bảo quản và thiết bị máy móc. Máy móc dễ bị rỉ sét khi ẩm ướt, cà phê dễ thay đổi hương vị khi gặp nhiệt độ cao, làm ảnh hưởng đến chất lượng và uy tín thương hiệu.

Hơn nữa, việc giảm giá thành cũng ảnh hưởng đến định vị thương hiệu trong mắt khách hàng. Các thương hiệu cà phê lớn thường hướng đến khách hàng từ tầm trung đến cao cấp, việc hạ giá xuống phân khúc bình dân có thể làm thay đổi định vị và ảnh hưởng đến chiến lược phát triển trong tương lai.

Vì những rủi ro về chất lượng sản phẩm và định vị thương hiệu, các thương hiệu lớn không thể phát triển mạnh mô hình này. Tuy nhiên, kinh doanh cà phê take away vẫn là mô hình tiềm năng mà các thương hiệu có thể cân nhắc để mở rộng khả năng tiếp cận khách hàng.