Kinh doanh cùng bạn bè: Bí quyết tránh mất tiền và tình bạn

Nhiều doanh nghiệp không phải đóng cửa vì kinh doanh thua lỗ mà do những mâu thuẫn nội bộ giữa những người cùng hợp tác.

Hợp tác kinh doanh với bạn bè, người thân hay đồng nghiệp là điều rất phổ biến. Những người này thường đã có mối quan hệ thân thiết với bạn từ trước. Việc hợp tác này mang lại nhiều lợi ích như hoàn thiện ý tưởng, giảm bớt khối lượng công việc và tăng vốn đầu tư ban đầu. Tuy nhiên, bất kỳ hình thức hợp tác nào cũng có mặt trái của nó. Nếu bạn đang cân nhắc hợp tác kinh doanh với ai đó, hãy cẩn trọng và rõ ràng ngay từ đầu.

“Tình bạn xây dựng từ công việc bền vững hơn công việc phát triển dựa trên nền tảng của một tình bạn” - John D. Rockefeller

Lợi ích khi kinh doanh cùng bạn bè

Tình bạn được xây dựng từ việc chia sẻ những điểm chung, tạo ra giá trị chân thành và sự hỗ trợ lẫn nhau. Trong bối cảnh hiện nay, tìm kiếm đối tác có thể chia sẻ những giá trị này không phải dễ dàng. Khi làm việc cùng bạn bè, bạn có thể yên tâm về điều đó.

Đối tác hiểu và tin tưởng

Qua nhiều năm quen biết, bạn hiểu cách đối phương phản ứng trong các tình huống, điểm yếu và niềm tin của họ. Sự thấu hiểu này giúp các bạn giải quyết vấn đề dựa trên thế mạnh và góc nhìn của nhau.

Cùng chí hướng và niềm tin

Thường thì bạn bè có chung sở thích hoặc hệ niềm tin, điều này giúp dễ dàng đạt được sự đồng thuận trong công việc, dù đôi khi có bất đồng quan điểm.

Sự đồng cảm và thấu hiểu

Thời gian làm bạn giúp xây dựng mối quan hệ chân thành, khi các bạn đã cùng chia sẻ nhiều biến cố trong cuộc sống. Sự thấu hiểu này giúp dễ dàng đồng thuận về mục tiêu và chiến lược kinh doanh.

Sự thoải mái khi làm việc cùng nhau

Bạn có thể có nhiều thế mạnh về kỹ thuật hay sáng tạo, nhưng qua thời gian, bạn bè sẽ hiểu ai làm tốt việc gì và phân chia nhiệm vụ dễ dàng hơn.

Những rủi ro khi kinh doanh cùng bạn bè

Kinh doanh cùng bạn bè cũng tiềm ẩn những nguy cơ ảnh hưởng đến công việc và mối quan hệ.

Quá quen thuộc dẫn đến chủ quan

Giữ bên cạnh một người hiểu rõ về mình có thể là con dao hai lưỡi. Giống như trong hôn nhân, sự hiểu biết về đời sống cá nhân có thể hủy hoại mối quan hệ làm ăn.

Đối tác không đủ tốt

Bạn bè giúp đỡ nhau là điều bình thường, nhưng nếu một người dựa dẫm vào người khác, doanh nghiệp sẽ phải trả giá đắt. Làm việc với người không đủ tin tưởng hay năng lực sẽ dẫn đến thất bại.

Ai là người quyết định cuối cùng?

Nếu không rõ ràng về vai trò, khi có vấn đề phát sinh sẽ không thể đi đến quyết định cuối cùng, ảnh hưởng lớn đến việc làm ăn. Điều này có thể gây ra trục trặc trong quản lý, bất đồng quan điểm và hoạt động của công ty.

Mạng lưới quan hệ hạn chế

Làm bạn lâu với nhau, các bạn sẽ có những mối quan hệ chung. So với làm việc với người lạ, hợp tác với bạn bè có thể giới hạn mạng lưới quan hệ, thị trường và hệ thống hỗ trợ ngoài.

8 nguyên tắc khi hợp tác kinh doanh với bạn bè

Các bạn có chung mục tiêu kinh doanh không?

Các bạn không thể cùng kinh doanh nếu một người muốn phát triển chậm mà chắc, trong khi người kia muốn tăng trưởng nhanh. Sự khác biệt này sẽ gây ra xung đột.

Các bạn có chia sẻ cùng giá trị không?

Giống như hẹn hò, nếu khác nhau về giá trị và niềm tin, bạn nên cân nhắc việc hợp tác. Nếu một người mơ mộng, người kia thực dụng, đây sẽ là rào cản lớn.

Các bạn có năng lực bù trừ cho nhau?

Bạn chỉ nên hợp tác khi cả hai có thể bù trừ năng lực cho nhau để sinh lợi chung, không chỉ vì sự thoải mái khi ở cạnh họ. Ví dụ, nếu cả hai muốn xây dựng nền tảng kinh doanh trực tuyến nhưng không ai biết về công nghệ, bạn sẽ làm gì?

Cả hai có đủ thời gian cho công việc chung không?

Hãy đảm bảo rằng các bạn có thể dành thời gian cho công việc kinh doanh, nhất là khi mỗi người có công việc full-time khác. Lý tưởng nhất là khi cả hai có công việc tự do và linh hoạt thời gian.

Cách giải quyết mâu thuẫn khi xảy ra?

Nếu các bạn thường xuyên bất đồng quan điểm khi làm bạn, thì khi kinh doanh chung cũng sẽ gặp điều tương tự. Bạn cần biết cách giải quyết xung đột chung.

Vai trò và trách nhiệm cụ thể của mỗi người?

Ngay từ đầu, hãy xác định vai trò của mình trong dự án và đảm bảo đó là thế mạnh của mỗi người. Nếu dự án là quán ăn, một người phải mạnh về quản lý, giấy tờ, người kia mạnh về pha chế. Nếu cả hai có chung thế mạnh, xung đột sẽ xảy ra.

Quan điểm về cuộc sống và định hướng tương lai

Bạn sẽ không muốn khởi sự kinh doanh với người chỉ thích vi vu, hời hợt và tin vào tương lai bất định.

Sẵn sàng lắng nghe lời khuyên của bạn?

Hãy đảm bảo rằng bạn có thể phân biệt giữa chỉ trích cá nhân và góp ý mang tính xây dựng, và tin tưởng vào lời khuyên của cộng sự.

Lời khuyên khi bắt đầu kinh doanh với bạn bè

Chuyên nghiệp khi kinh doanh

Khi mối quan hệ đối tác được thiết lập, hãy giữ quan hệ bạn bè ngoài công việc và trở nên chuyên nghiệp hơn khi bàn chuyện làm ăn. Đừng đùa cợt về tài chính, vì đó là mảng lớn và nhạy cảm.

Văn bản hóa mọi thứ ngay từ đầu

Không cần ký hợp đồng pháp lý, nhưng hãy viết rõ ràng về tầm nhìn, mục tiêu, vai trò, các khoản đầu tư tài chính và trách nhiệm của nhau với doanh nghiệp. Nếu không lưu lại bằng giấy trắng mực đen, khi phát sinh vấn đề, không có giấy tờ để đối chứng, tình bạn và công việc kinh doanh đều có thể bị ảnh hưởng.

Thảo luận về khả năng thất bại

Kinh doanh không đơn giản, ở Việt Nam có gần 100.000 doanh nghiệp giải thể mỗi năm (số liệu năm 2018). Liệu rằng công việc kinh doanh không thuận lợi có ảnh hưởng đến tình bạn không? Hãy thẳng thắn chia sẻ về điều này và về việc mọi chuyện sẽ như thế nào khi điều xấu nhất xảy ra.

Đặt mục tiêu rõ ràng

Một khi đã xác định mục tiêu cuối cùng, bạn sẽ dễ dàng xác định những gì mình mong chờ từ đối tác. Giả sử bạn muốn xây dựng quán cà phê và phát triển thành chuỗi nhượng quyền trong 5 năm, đó sẽ là mục tiêu cần được phân chia về trách nhiệm, nhiệm vụ rõ ràng của từng người để cùng nhau đi đến cái đích cuối.

Tách bạch tài khoản cá nhân và doanh nghiệp, ghi chép minh bạch

Đây là điều rất quan trọng. Đừng bao giờ để lẫn lộn tài chính cá nhân với doanh nghiệp khi hợp tác làm ăn với ai khác, nhất là bạn bè thân thiết.

Bạn cần đảm bảo rằng tài chính công ty được tách bạch rõ ràng, ghi chép chi tiết từng khoản để không có nhầm lẫn chi tiêu cá nhân – công việc. Đây cũng là căn cứ để tính toán các khoản thuế sau này.

Lựa chọn loại hình doanh nghiệp phù hợp

Bạn cần nghiên cứu, tìm hiểu về ưu điểm và nhược điểm của các loại hình kinh doanh phù hợp. Bất kể là gì, bạn cũng cần xác định quyền và mức độ sở hữu doanh nghiệp của mỗi người.

Xác định vai trò của mỗi người trong công ty

Ngay từ ban đầu, hãy xác định rõ vai trò của từng người trong doanh nghiệp. Điều này phụ thuộc nhiều yếu tố. Ví dụ, nếu ý tưởng kinh doanh khởi nguồn từ bạn, bạn sở hữu hệ thống, mối quan hệ làm ăn, có kế hoạch làm việc toàn thời gian với nó, trong khi đối tác chỉ làm việc về một mảng hay sản phẩm nhất định trong chuỗi vận hành, quyền sở hữu của bạn có lẽ sẽ cao hơn.

Luôn giao tiếp với nhau

Thiếu giao tiếp là một trong những lý do hàng đầu giết chết tình bạn trong mối quan hệ làm ăn. Đừng nghĩ đối phương cũng nghĩ giống bạn, nhất là khi các bạn đang làm kinh doanh với nhau. Sự thấu hiểu và ra quyết định chiến lược ngay từ đầu là chìa khóa thành công.

Trước khi bắt đầu kinh doanh với bạn bè, hãy cân nhắc những vấn đề phức tạp này. Ngoài ra, bạn cần nỗ lực học tập, trau dồi kiến thức, kỹ năng về lĩnh vực đang hướng đến.

Thực tế, không ít doanh nghiệp lớn mạnh bắt đầu từ mối quan hệ bạn bè. Tuy nhiên, số lượng doanh nghiệp phá sản và tình bạn tuyệt giao cũng nhiều không kém. Vì thế, bạn cần cân nhắc kỹ trước khi bắt đầu.