Omsom: Khám Phá Hành Trình Đưa Ẩm Thực Châu Á Lên Tầm Cao Mới

Với sứ mệnh tôn vinh sự phong phú và đa dạng của ẩm thực từ cộng đồng người Mỹ gốc Á, Omsom đã ra đời. | Nguồn: Mischelle Moy

Là một người Mỹ gốc Việt thế hệ đầu tiên, tôi lớn lên trong một gia đình có bố mẹ là người tị nạn. Điều này khiến tôi thường cảm thấy xấu hổ về các món ăn truyền thống của quê hương mình.

Ngay từ nhỏ, tôi đã nhận thấy sự khác biệt rõ rệt giữa bữa ăn gia đình và bạn bè cùng trang lứa. Khi mang cơm đến trường, có lần món chà bông của tôi bị nhầm là “lông mèo”, khiến tôi cảm thấy xấu hổ và tự ti về ẩm thực quê nhà.

Điều này còn ảnh hưởng đến thói quen mua sắm của gia đình tôi. Để tìm được các sản phẩm quê nhà, chúng tôi phải đến các siêu thị châu Á hoặc tìm kiếm ở những quầy hàng “ethnic” - nơi dành cho người nước ngoài trong các siêu thị lớn. Đối với một đứa trẻ như tôi, việc đứng trước một gian hàng nhỏ bé giữa siêu thị rộng lớn luôn mang lại cảm giác buồn tủi.

Quầy Hàng “Ethnic” - Một Góc Nhìn Lịch Sử

Để hiểu rõ hơn về quầy hàng “ethnic”, trước tiên chúng ta cần nhìn lại lịch sử của chúng. Các siêu thị hiện đại bắt đầu xuất hiện, thay thế cho những cửa hàng nhỏ lẻ hoặc thuộc sở hữu gia đình.

Giữa thế kỷ 20, khi những người lính trở về từ Thế chiến II, họ mang theo những nguyên liệu và hương vị từ các vùng đất xa lạ. Điều này đã thúc đẩy sự ra đời của quầy hàng “ethnic” để đáp ứng nhu cầu khám phá ẩm thực mới của người tiêu dùng. Tuy nhiên, các quầy này chủ yếu phục vụ người da trắng ở vùng ngoại ô.

Nhưng “ethnic” thực sự có nghĩa là gì? Theo giáo sư của Đại học New York, tác giả cuốn The Ethnic Restaurateur, thuật ngữ này chỉ các loại thực phẩm không thuộc về người da trắng hoặc da đen. Quầy “ethnic” thể hiện sự phân biệt và tách biệt văn hóa, một hành vi rất đặc trưng của người Mỹ.

Ray cũng nhấn mạnh rằng, việc phân loại thực phẩm theo dân tộc không chỉ thể hiện sự phân biệt mà còn hạ thấp giá trị của dân tộc đó. Sự tồn tại của quầy hàng này còn mang hàm ý rằng ẩm thực của các dân tộc này không đủ giá trị để được đặt ngang hàng với ẩm thực phương Tây.

Định kiến này còn lan rộng đến các nhà hàng, khiến họ phải đối mặt với một tiêu chuẩn kép khi đánh giá chất lượng nấu nướng. Ví dụ, chỉ có những nhà hàng châu Á giá rẻ mới được xem là bán đồ ăn ngon và chuẩn vị.

Điều đáng chú ý là toàn bộ cuộc thảo luận này xoay quanh quan điểm của người da trắng, và việc một món ăn hay nguyên liệu được coi là “ethnic” hay không phụ thuộc vào họ.

Ví dụ, ẩm thực của một số cộng đồng người châu Âu như Ý và Hy Lạp không bị gắn mác “ethnic”. Lý do là vì họ đã nhập cư vào Mỹ từ rất sớm, cuối những năm 1880, nên văn hóa và ẩm thực của họ đã trở nên quen thuộc với người da trắng.

Mặc dù có đến 1/3 dân số Hoa Kỳ là người nhập cư và con cái của họ, các quầy hàng “ethnic” vẫn xuất hiện ở nhiều cộng đồng da màu khác. Tuy nhiên, yếu tố con người tại đất nước này cũng đang thay đổi. Theo Selig Center for Economic Growth, vào năm 2018, sức mua của cộng đồng thiểu số đạt 16 nghìn tỷ USD, và dự kiến sẽ tăng lên 19 nghìn tỷ vào năm 2023. Đặc biệt, sức mua của người Mỹ gốc Á đang có dấu hiệu tăng nhanh, dự kiến sẽ tăng 1,3 nghìn tỷ USD vào năm 2023.

Sự phát triển kinh tế và bùng nổ trong cộng hưởng văn hóa là một tín hiệu đáng mừng. Trên tinh thần đó, Omsom được thành lập với sứ mệnh khẳng định và tôn vinh sự đa dạng trong hương vị và câu chuyện của người Mỹ gốc Á, những điều vốn bị lu mờ bởi các xu hướng phổ biến khác tại Mỹ.

Chúng tôi ưu tiên triệt để tính toàn vẹn văn hóa, và lấy người Mỹ gốc Á làm trọng tâm cho hoạt động kinh doanh của mình. Khi tạo ra các loại nước sốt cho thực phẩm châu Á, chúng tôi sẽ hợp tác với một đầu bếp nổi tiếng của nền ẩm thực đó. Người đầu bếp này sẽ tham gia trong mọi khâu sản xuất, từ đồng sáng tạo công thức đến trực tiếp tìm kiếm các nguyên liệu đặc sản của châu Á.

Không như các doanh nghiệp CPG (Hàng tiêu dùng đóng gói) thường chỉ trả phí tham gia một lần duy nhất, Omsom sẽ trả cho các Tastemakers (những người hay sản phẩm định vị xu hướng văn hóa) một khoản phí bản quyền, dựa trên tổng doanh thu của các sản phẩm mà chúng tôi đồng chế tạo.

Chúng tôi tin rằng, khi mọi người được tưởng thưởng xứng đáng với công sức của họ thì sẽ tạo ra bàn đạp nâng tầm lợi ích chung lên cao.

Hiện nay, khi rất nhiều chủ nhà hàng và doanh nhân thuộc các thế hệ đầu tiên của cộng đồng người Mỹ gốc Việt đạt được những thành tựu nổi bật ở xứ cờ hoa, chúng tôi tự tin khẳng định rằng: Đã đến lúc đặt dấu chấm hết cho sự tồn tại của các quầy hàng “ethnic”.

Theo David Chang, đây không còn là vấn đề nữa, mà các quầy hàng này là minh chứng cho những quan điểm và phong tục ăn uống cổ hủ ở nước Mỹ.

Sự tồn tại của các quầy hàng “ethnic” cho thấy cách cộng đồng chúng ta đánh giá giá trị và vị trí của các nền ẩm thực này trên bàn ăn của người Mỹ. Dù các thương hiệu thực phẩm không-phải-của-người-da-trắng vẫn luôn bùng nổ và phát triển, nhưng thật không công bằng khi chính cộng đồng chúng tôi phải “đòi hỏi công bằng” cho các món ăn của dân tộc mình.

Chúng tôi không yêu cầu một cuộc cải cách, mà chỉ cần một sự thay đổi nhỏ để bình thường hóa ẩm thực quê nhà nơi đất khách, chẳng hạn như bày bán các loại gia vị châu Á chung với quầy bán tương cà và mù tạt.

Tương Lai Của Đa Dạng Khẩu Vị Tại Mỹ

Chúng tôi hy vọng, trong tương lai, các quầy hàng sẽ không còn được phân biệt theo dân tộc hay văn hoá, mà cần theo chức năng. Chẳng hạn, gochujang (tương ớt Hàn Quốc) thuộc về quầy đồ sốt như mayonnaise và achaar; còn bánh phở sẽ được đặt cạnh mì ống và miến khoai lang.

Việc tái định hình không gian của các siêu thị để bình đẳng ẩm thực hơn sẽ tạo cơ hội khám phá và thử nghiệm nhiều hương vị mới mẻ — cho cả người tiêu dùng từ mọi nơi trên thế giới, cũng như các nhà sản xuất và nghệ nhân không phải người da trắng.