Hành Trình Phát Triển Của Cà Phê Việt Nam

Hãy dừng lại một chút để cảm nhận mùi thơm quyến rũ của cà phê và ngắm nhìn khung cảnh xung quanh. Sau những nỗ lực chống dịch đầy ấn tượng, Việt Nam đang thu hút sự chú ý của thế giới, đặc biệt là về văn hóa và các sản vật địa phương. Trong bối cảnh đó, những điều gần gũi, quen thuộc như cà phê Việt lại trở nên đáng quý hơn bao giờ hết. Năm Sửu đã đến, hãy cùng khám phá những điều mới mẻ từ những sản phẩm quê hương.

Nhân dịp Tết, nhiều quầy bar đang tạo cơ hội cho hạt Robusta tỏa sáng, một loại hạt đã bị đánh giá thấp trong thời gian dài do vị đắng đặc trưng của nó.

Với sự hợp tác của Cochin Cà Phê, một đơn vị luôn hỗ trợ nhiệt tình cho các xưởng rang và nông dân trồng cà phê, Lacàph đã tổ chức một hội chợ cà phê quy mô lớn nhằm giới thiệu hạt Robusta đến với những người yêu cà phê. Dù đã tổ chức hai lần, Lacàph khẳng định đây chỉ là bước khởi đầu cho chuỗi sự kiện và sáng kiến nhằm thúc đẩy sự phát triển của cộng đồng cà phê Việt Nam.

Dù bạn có yêu thích vị đắng của Robusta hay không, thì thực tế là Robusta chiếm đến 95% sản lượng cà phê hàng năm của Việt Nam. Điều này cho thấy loại hạt này là trụ cột của ngành cà phê Việt.

Nếu được chăm sóc kỹ lưỡng như hạt Arabica, Robusta cũng có thể tạo ra những tách cà phê thơm ngon, đậm đà. (Hãy tham khảo giỏ quà Tết của Lacàph để thấy nỗ lực của họ.)

Trong sự kiện kéo dài hai ngày nhằm nâng cao nhận thức, Lacàph và Cochin Cà Phê đã vinh danh một số thương hiệu nội địa vì những nỗ lực không ngừng trong việc nghiên cứu và cải tiến chất lượng hạt cà phê truyền thống Việt Nam. Dù là hái tay và chế biến ướt hạt Arabica từ Langbiang hay thu mua trực tiếp Liberica từ Lâm Đồng, điểm chung của các thương hiệu này là niềm tự hào khi đại diện cho sự phát triển của ngành cà phê nội địa.

Tại hội chợ, trong khi các chuyên gia trao đổi kiến thức và xu hướng, công chúng tham dự có cơ hội khám phá quy trình biến những hạt cà phê thô thành tách cà phê thơm ngon. Bạn có thể trực tiếp trao đổi với Timen Swijtink, chủ của Lacàph, cũng như đại diện của các thương hiệu cà phê, về cách mà cà phê Việt Nam đang dần khẳng định tên tuổi trên trường quốc tế.

Không chỉ là một ly cà phê buổi sáng

Cà phê lần đầu tiên được người Pháp giới thiệu vào thế kỷ 19, và từ đó đã trở thành một trong những ngành kinh tế lớn tại Việt Nam. Trên bản đồ cà phê thế giới, Việt Nam chỉ đứng sau Brazil về sản lượng xuất khẩu. Tầm ảnh hưởng của cà phê không chỉ dừng lại ở khía cạnh kinh tế, mà còn là niềm tự hào về đất đai trù phú và thế mạnh nông nghiệp của người Việt. Sản xuất cà phê kết nối con người ở nhiều vùng miền và kết nối Việt Nam với thế giới.

Để cảm nhận nhịp sống của một thành phố bất kỳ tại Việt Nam, hãy bắt đầu với một tách cà phê được pha chế bằng cả tâm huyết. Dù các chuyên gia cà phê quốc tế chưa nhận ra giá trị đặc sản của hạt cà phê Việt, người dân Việt Nam vẫn luôn trân quý và tự hào về văn hóa cà phê của mình.

Cà phê sữa đá và cà phê trứng là những thức uống tiêu biểu của văn hóa cà phê Việt, nhưng chỉ là một phần nhỏ trong danh sách dài những lựa chọn, công thức và hương vị mà chúng ta có. Đó là chưa kể những xu hướng cà phê mới đang xuất hiện, cũng như các kiểu rang và phương pháp pha chế khác nhau mà các barista trong nước đang áp dụng để mang đến cho người uống nhiều lựa chọn và hương vị hơn.

Người thưởng thức cũng ngày càng nâng cao tiêu chuẩn chọn lọc cà phê của mình. Uống cà phê hàng ngày, nhưng nếu dành thời gian tìm hiểu về hành trình của hạt cà phê, có lẽ tách cà phê hôm đó sẽ có vị nồng nàn hơn.

Từ nông trại đến tách cà phê

Trước khi Việt Nam bắt đầu nhập khẩu hạt cà phê, sản xuất cà phê chủ yếu chỉ để chiết xuất caffeine do không đạt chất lượng cao. Các hạt có phẩm chất tốt được bán ra nước ngoài, rang xay và dán nhãn thương hiệu, mà không ai chú trọng đến việc quảng bá nguồn gốc của hạt cà phê.

Chỉ đến khi thị trường trong nước xuất hiện cà phê nhập khẩu chất lượng cao hơn, người tiêu dùng mới nhận ra tiềm năng của cà phê Việt. Nhà sản xuất trong nước nhận thấy cơ hội: tại sao phải nhập khẩu khi chúng ta có thể trồng cà phê chất lượng cao?

Từ đó, người trồng cà phê và người tiêu dùng đã chuyển mình mạnh mẽ để thay đổi tương lai của ngành cà phê Việt. Từ chỗ nhập khẩu hạt chất lượng cao để thỏa mãn nhu cầu nội địa, người ta bắt đầu muốn sản xuất hạt chất lượng cao để xuất khẩu như một sản phẩm cao cấp.

Timen hình dung tương lai sẽ như thế này: bạn bước vào một cửa hàng thực phẩm quốc tế như Whole Foods và tìm thấy cà phê Việt, sánh ngang với các thương hiệu nổi tiếng thế giới. Tiếp đến là trà, rượu, muối, tiêu và nước mắm! Để đạt được điều đó, chúng ta cần một chuỗi cung ứng mạnh mẽ hơn và xây dựng các thương hiệu nội địa đủ sức hút với thị trường nước ngoài. Còn rất nhiều việc phải làm để khai phá tiềm năng.

Tại sao chọn hạt nội địa?

“Chúng tôi biết ơn Việt Nam và những người nông dân đã chia sẻ câu chuyện của các sản phẩm này đến thế giới.” Theo Bộ Lạc, hỗ trợ các doanh nghiệp nội địa nhỏ đồng nghĩa với việc chúng ta đang phần nào hỗ trợ cuộc sống của những người thầm lặng tạo ra “năng lượng” cho đời sống hiện đại, bằng tất cả sự cống hiến và thái độ tỉ mỉ.

Thật hạnh phúc khi thấy ngày càng nhiều thương hiệu nội địa tương tác với hạt cà phê từ khi trồng trọt đến khi dán nhãn thương hiệu lên từng mẻ rang. Có rất nhiều cách để kết hợp và trải nghiệm cà phê: Arabica hay Robusta, rang vừa hay đậm, pha phin hay pha kiểu Pháp, vị hạt hay trái cây - đó là cả một thế giới của hương, vị, thủ thuật rang xay, và phương pháp pha chế. Mỗi tách chứa đựng một câu chuyện riêng, và vinh hạnh của chúng ta là được nếm và nghe câu chuyện đó.

Mỗi thương hiệu, một dấu ấn riêng

Dưới đây là một chút cảm nhận về từng thương hiệu mà chúng tôi lưu lại từ hội chợ cà phê ở Lacàph.

• Thương hiệu A mở màn hội chợ bằng một loại hạt có tên Fine Robusta đến từ nông trại Hệ Sinh Thái ở tỉnh Đắk Lắk - một minh chứng cho sự thăng hạng của hạt Robusta Việt những năm gần đây; vị mật ong, óc chó và hạnh nhân hòa quyện vào nhau để cho ra một trải nghiệm mượt mà.
• Thương hiệu B thu hút đám đông với một loại hạt từng đạt giải thưởng, cho thấy những đặc tính rất riêng của Robusta Lâm Đồng và Arabica Cầu Đất.
• Thương hiệu C giới thiệu Catimor - một giống lai tạo của dòng Arabica. Hạt cà phê của họ được xử lý bằng phương pháp tự nhiên và phương pháp “mật ong”, sau đó rang để cho ra hậu vị chocolate và bơ.
• Được xử lý tự nhiên và rang xay in-house, Thương hiệu D thu mua trực tiếp hạt Robusta, Catimor, và Liberica từ Lâm Hà và Đà Lạt, với các nốt hương trái cây nhiệt đới, chocolate, và quế.
• Thương hiệu E mang đến một cú “twist” hiện đại cho hạt cà phê Việt với danh sách hạt bao gồm Robusta và Arabica của Lâm Đồng, được rang xay kỹ lưỡng và pha phin và espresso kiểu Ý, cho ra những ly đậm vị chocolate đắng và da thuộc.
• Thương hiệu F trình làng những mẻ rang từ Arabica thu hoạch ở Lang Biang. Kết quả là một hương vị tròn vẹn, rõ hương trái cây và chocolate.
• Thương hiệu G giới thiệu hạt Arabica Lang Biang được hái tay, chế biến ướt và rang vừa nhẹ với độ chua từ mận, táo đỏ, và hậu vị mượt mà caramel.
• Sử dụng phương pháp chế biến ướt thủ công, hạt của Thương hiệu H được rang cẩn thận để làm bật nhưng vẫn giữ được vị cân bằng của hạt cà phê Việt truyền thống. Một hương vị rất Việt!
• Thương hiệu I lựa chọn những hạt được chế biến ướt và “mật ong” từ Bảo Lâm và Xuân Trường - nơi nức tiếng với hạt Fine Robusta độc đáo và 100% Liberica, để nhấn mạnh cái tầm của sự giản đơn, mộc mạc và nguyên bản trong hương vị cà phê.
• Thương hiệu J có cho riêng mình hạt Red Honey Arabica từ Lang Biang, rang nhẹ để làm rõ vị chua và gọt của kỹ thuật chế biến mật ong đỏ. Một trung vị đầy cân bằng với hương trái cây và chocolate đắng.
• Thương hiệu K có Robusta cao cấp từ tỉnh Đắk Nông, được chế biến theo phương pháp mật ong và rang tới khi cho ra trung vị vừa với nốt ấm của chocolate đắng và đường nâu.